Η σπονδυλική στένωση αφορά τη σπονδυλική στήλη και αποτελεί μια αρκετά συχνή πάθηση, με ολοένα και αυξανόμενη συχνότητα εμφάνισης. Η πάθηση αυτή ανήκει στις λεγόμενες εκφυλιστικές παθήσεις, καθώς στις περισσότερες περιπτώσεις προκαλείται εξαιτίας της φυσιολογικής φθοράς τόσο των μεσοσπονδυλίων δίσκων όσο και των οπίσθιων αρθρώσεων. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίον είναι πιο συχνή σε ανθρώπους μετά τη δεκαετία των 50. Η αντιμετώπιση της σπονδυλικής στένωσης μπορεί να γίνει είτε με ορισμένα συντηρητικά μέσα είτε χειρουργικά με σύγχρονες και ελάχιστα επεμβατικές μεθόδους, οι οποίες έχουν αντικαταστήσει τα ανοιχτά χειρουργεία. Η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου εξαρτάται από την ένταση των συμπτωμάτων, την ηλικία του ασθενή και την παρουσία συνοδών παθήσεων, ενώ η έγκαιρη διάγνωση συμβάλλει σημαντικά στην πρόληψη της προοδευτικής επιδείνωσης.


Τι Είναι Η Σπονδυλική Στένωση
Η σπονδυλική στένωση ή στένωση σπονδυλικής στήλης είναι μια εκφυλιστική πάθηση της σπονδυλικής στήλης που χαρακτηρίζεται από τη μείωση του φυσιολογικού εύρους του σπονδυλικού σωλήνα, εξού και στένωση του σπονδυλικού σωλήνα. Μέσα από τον σπονδυλικό σωλήνα διέρχονται ο νωτιαίος μυελός και οι ρίζες των νεύρων, που μεταφέρουν τα νευρικά ερεθίσματα από τον εγκέφαλο προς τον κορμό και τα άκρα. Όταν ο χώρος αυτός στενεύει, προκαλείται πίεση στα νεύρα ή και τον ίδιο τον νωτιαίο μυελό.
Η σπονδυλική στένωση μπορεί να εντοπιστεί σε διαφορετικά σημεία της σπονδυλικής στήλης, όπως στην αυχενική μοίρα (λαιμός), τη θωρακική μοίρα (σπανιότερα) και την οσφυϊκή μοίρα (χαμηλά στη μέση). Ανάλογα με το σημείο και τον βαθμό της στένωσης, τα συμπτώματα και η βαρύτητα της πάθησης διαφέρουν σημαντικά από ασθενή σε ασθενή.
Ποια Συμπτώματα Εμφανίζει Η Στένωση Του Σπονδυλικού Σωλήνα
Η σπονδυλική στένωση εκδηλώνεται με συμπτώματα που διαφέρουν ανάλογα με το σημείο και τον βαθμό της πίεσης στα νεύρα ή τον νωτιαίο μυελό. Στα αρχικά στάδια, οι ενοχλήσεις μπορεί να είναι ήπιες και διαλείποντες, ωστόσο με την πάροδο του χρόνου συχνά επιδεινώνονται και επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργικότητα του ασθενή. Ο πόνος, οι αισθητικές διαταραχές και οι δυσκολίες στη βάδιση αποτελούν συχνά προειδοποιητικά σημάδια που δεν πρέπει να αγνοούνται.
Τα συχνότερα συμπτώματα τα οποία συνοδεύουν τη σπονδυλική στένωση είναι τα παρακάτω:
- Έντονος ή χρόνιος πόνος στη σπονδυλική στήλη, που μπορεί να αντανακλά στα άνω ή κάτω άκρα και επιδεινώνεται με την κίνηση, το περπάτημα ή το σήκωμα βάρους
- Διαταραχές της αισθητικότητας στα άνω και κάτω άκρα
- Μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα στα χέρια ή τα πόδια
- Αίσθημα καύσου κατά μήκος των άκρων
- Μυϊκή αδυναμία ή αίσθηση βαριών ποδιών και χεριών
- Δυσκολία στη βάδιση και αστάθεια
- Πόνος και μυϊκές κράμπες κατά την ορθοστασία
- Νυχτερινές ακούσιες μυϊκές συσπάσεις, κυρίως στα κάτω άκρα
- Μικρό, ασταθές βάδισμα με πρόσθια κλίση του κορμού, χαρακτηριστικό της οσφυϊκής σπονδυλικής στένωσης («στάση του ποδηλάτη»)
- Διαταραχές στη λειτουργία των σφιγκτήρων, όπως ακράτεια ούρων ή κοπράνων και προβλήματα στις κενώσεις
Κυριότερα Αίτια Εμφάνισης
Η σπονδυλική στένωση αποτελεί κυρίως αποτέλεσμα της φυσιολογικής φθοράς της σπονδυλικής στήλης με την πάροδο των ετών. Οι εκφυλιστικές αλλοιώσεις στους σπονδύλους, τους μεσοσπονδύλιους δίσκους και τους συνδέσμους οδηγούν σε απώλεια ύψους των δίσκων, πάχυνση των συνδέσμων και ανάπτυξη οστεοαρθρίτιδας και οστικών ακάνθων, οι οποίες περιορίζουν τον διαθέσιμο χώρο για τα νεύρα. Ιδιαίτερα στην οσφυϊκή μοίρα, η υπερτροφία των μεσοσπονδύλιων αρθρώσεων και του ωχρού συνδέσμου συμβάλλει σημαντικά στη συμπίεση των νευρικών ριζών.
Συχνό αίτιο αποτελεί επίσης η κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, η οποία μπορεί να προκαλέσει στένωση σε νεότερα άτομα ή να επιδεινώσει προϋπάρχουσες εκφυλιστικές αλλοιώσεις. Πιο σπάνια, η σπονδυλική στένωση μπορεί να προκληθεί από κατάγματα της σπονδυλικής στήλης, όγκους ή αποστήματα, καταστάσεις που απαιτούν άμεση ιατρική αξιολόγηση και αντιμετώπιση.

ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ ΧΟΝΔΡΟΣ, ΔΙΣΚΟΣ, ΝΩΤΙΑΙΑ ΡΊΖΑ
ΟΣΤΕΟΑΡΘΡΙΤΙΚΗ ΣΠΟΝΔΥΛΙΚΗ ΣΤΗΛΗ (ΣΤΕΝΩΣΗ)
ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ ΤΟΥ ΟΣΤΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΟΥ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΣΕΩΝ
ΕΠΙΠΕΔΩΣΗ ΤΟΥ ΔΙΣΚΟΥ (ΕΚΦΥΛΙΣΗ)
ΣΥΜΠΙΕΣΗ ΝΩΤΙΑΙΩΝ ΡΙΖΩΝ
Διάγνωση
Η διάγνωση της σπονδυλικής στένωσης βασίζεται στον συνδυασμό νευρολογικής εκτίμησης, λεπτομερούς κλινικής εξέτασης και λήψης πλήρους ιατρικού ιστορικού, με ιδιαίτερη έμφαση στα συμπτώματα του ασθενή. Παρότι η φυσική εξέταση μπορεί να αναδείξει σημεία όπως μυϊκή αδυναμία ή διαταραχές της αισθητικότητας, από μόνη της δεν επαρκεί για την οριστική διάγνωση.
Καθοριστικό ρόλο παίζει ο απεικονιστικός έλεγχος, ο οποίος περιλαμβάνει την απλή ακτινογραφία, τη μαγνητική τομογραφία ή την αξονική τομογραφία. Η μαγνητική τομογραφία αποτελεί την εξέταση εκλογής, καθώς απεικονίζει με ακρίβεια τη συμπίεση του νωτιαίου μυελού ή των νευρικών ριζών. Σε περιπτώσεις όπου δεν είναι εφικτή η μαγνητική, μπορεί να πραγματοποιηθεί αξονική τομογραφία ή αξονική μυελογραφία. Ανάλογα με τα ευρήματα, η στένωση ταξινομείται σε κεντρική, πλάγια ή ενδοτρηματική, γεγονός που καθοδηγεί και την περαιτέρω θεραπευτική προσέγγιση.
Θεραπεία
Η θεραπεία της σπονδυλικής στένωσης εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη σοβαρότητα της κατάστασης και τον αντίκτυπο στην καθημερινότητα του ασθενή. Στόχος όλων των θεραπευτικών προσεγγίσεων που έχουμε στη διάθεσή μας είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η μείωση της συμπίεσης των νεύρων και η βελτίωση της λειτουργικότητας και της ποιότητας της ζωής του ασθενή.
Συντηρητική Αντιμετώπιση
Η συντηρητική θεραπεία αποτελεί την πρώτη γραμμή αντιμετώπισης σε ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις σπονδυλικής στένωσης και ειδικά όταν τα συμπτώματα είναι διαλείποντα και δεν συνοδεύονται από σημαντική νευρολογική δυσλειτουργία.
Κεντρικό ρόλο διαδραματίζει η φυσικοθεραπεία, μέσω της οποίας επιδιώκεται η ενδυνάμωση του μυϊκού κορμού και των υποστηρικτικών μυών της σπονδυλικής στήλης, η διόρθωση της στάσης του σώματος και η αύξηση της ευλυγισίας. Παράλληλα, εφαρμόζονται εξατομικευμένα προγράμματα ασκήσεων και κινησιοθεραπείας, που περιλαμβάνουν διατάσεις, ασκήσεις σταθεροποίησης και ήπια αερόβια δραστηριότητα, όπως το περπάτημα, με στόχο τη μείωση του πόνου και της νευρικής πίεσης.
Σε αρκετές περιπτώσεις, η συντηρητική αγωγή συμπληρώνεται με φαρμακευτική θεραπεία, όπως μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, αναλγητικά ή μυοχαλαρωτικά, ενώ οι επισκληρίδιες εγχύσεις στεροειδών μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση κατά τις εξάρσεις των συμπτωμάτων. Επιπλέον, η τροποποίηση των καθημερινών δραστηριοτήτων και η αποφυγή επιβαρυντικών στάσεων ή κινήσεων συμβάλλουν ουσιαστικά στη διαχείριση του πόνου. Αν και η συντηρητική προσέγγιση δεν αποκαθιστά τον ανατομικό περιορισμό του σπονδυλικού σωλήνα, μπορεί να βελτιώσει σημαντικά την ποιότητα ζωής του ασθενή.
Χειρουργική Αντιμετώπιση
Η χειρουργική θεραπεία της σπονδυλικής στένωσης ενδείκνυται όταν τα συμπτώματα δεν ανακουφίζονται με συντηρητικά μέσα ή όταν παρατηρούνται προοδευτικά νευρολογικά ελλείμματα, όπως σημαντική μυϊκή αδυναμία ή απώλεια ισορροπίας. Επιπλέον, το χειρουργείο εξετάζεται σε περιπτώσεις όπου η πάθηση επηρεάζει σοβαρά την ποιότητα ζωής του ασθενή ή όταν εμφανίζεται ακράτεια και άλλες ενδείξεις πίεσης των νεύρων ή του νωτιαίου μυελού. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η αποσυμπίεση των νεύρων και του νωτιαίου μυελού με χειρουργική παρέμβαση μπορεί να προσφέρει σημαντική βελτίωση, μειώνοντας τον πόνο, επαναφέροντας τη λειτουργικότητα και προστατεύοντας από περαιτέρω νευρολογική βλάβη.
Πεταλεκτομή
Η πεταλεκτομή αποτελεί την “κλασική” χειρουργική τεχνική, κατά την οποία αφαιρείται το πέταλο του σπονδύλου για να διευρυνθεί ο σπονδυλικός σωλήνας και να απελευθερωθούν οι νευρικές ρίζες. Αφορά κυρίως σοβαρές ή εκτεταμένες στένωσεις.
Μικροαποσυμπίεση
Η μικροαποσυμπίεση αποτελεί μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική, που πραγματοποιείται μέσω μικρής οπής και με χρήση μικροσκοπίου ή ειδικών εργαλείων. Στόχος είναι η αποσυμπίεση των νεύρων χωρίς εκτεταμένη αφαίρεση σπονδυλικών δομών, μειώνοντας τον τραυματισμό και επιταχύνοντας την ανάρρωση.
Η διαδερμική αποσυμπίεση με λέιζερ (PLDD) δεν είναι ξεχωριστή μέθοδος για τη σπονδυλική στένωση καθαυτή. Υπάγεται στις διαδερμικές, ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές και επιλέγεται κυρίως για κήλες μεσοσπονδύλιου δίσκου. Ωστόσο, μπορεί σπάνια να εφαρμοστεί σε στένωση όταν αυτή σχετίζεται με προεξοχή ή όγκο δίσκου, χωρίς να αντικαθιστά την πεταλεκτομή ή τη μικροαποσυμπίεση.
Ο Νευροχειρουργός Ευστάθιος Σαμαράς είναι Διευθυντής Νευροχειρουργός στην Κλινική Σπονδυλικής Στήλης και Μεγάλων Αρθρώσεων του Metropolitan General Αθηνών με χειρουργική παρουσία για περισσότερα από 15 έτη. Επικοινωνήστε μαζί του τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο Metropolitan General στην Αθήνα (Χολαργό), στο ιδιωτικό του ιατρείο στη Χαλκίδα ή την Ιστιαία για την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας για εσάς!
Πιστεύω ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός, μοναδικός και ότι για κάθε ασθενή η ιδανική θεραπεία είναι απόλυτα εξατομικευμένη. Είμαι στη διάθεσή σας.
Συχνές Ερωτήσεις
Τι διάρκεια νοσηλείας απαιτεί ένα χειρουργείο σπονδυλικής στένωσης;
Η διάρκεια νοσηλείας μετά από ένα χειρουργείο σπονδυλικής στένωσης εξαρτάται από τη μέθοδο που χρησιμοποιείται και τη γενική κατάσταση του ασθενή. Σε περιπτώσεις ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών, όπως η μικροαποσυμπίεση, πολλοί ασθενείς μπορούν να νοσηλευτούν μόνο για μία ημέρα ή ακόμη και να εξέλθουν αυθημερόν, εφόσον πληρούν τα μετεγχειρητικά κριτήρια. Αντίθετα, στις κλασικές επεμβάσεις, όπως η πεταλεκτομή, η νοσηλεία διαρκεί συνήθως 1 έως 2 ημέρες, ώστε να παρακολουθούνται η ανάκτηση της κινητικότητας, η διαχείριση του πόνου και τα μετεγχειρητικά σημεία. Σε περιπτώσεις που συνδυάζονται σταθεροποιητικές τεχνικές, όπως η σπονδυλοδεσία, η παραμονή στο νοσοκομείο μπορεί να είναι μεγαλύτερη.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της μικροαποσυμπίεσης;
Η μικροαποσυμπίεση προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τις παραδοσιακές μεθόδους. Πρόκειται για μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική που επιτρέπει μικρότερη χειρουργική κάκωση, διατηρώντας τους μυς και τους ιστούς της σπονδυλικής στήλης, μειώνει τον χρόνο νοσηλείας, επιταχύνει την ανάρρωση και επιτρέπει πιο γρήγορη επιστροφή σε καθημερινές δραστηριότητες, ενώ η αποτελεσματικότητά της στην ανακούφιση των συμπτωμάτων είναι αντίστοιχη της κλασικής επέμβασης σε επιλεγμένους ασθενείς.
Υπάρχουν επιπλοκές μετεγχειρητικά;
Η επιλογή ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών για την αντιμετώπιση της σπονδυλικής στένωσης, όπως η μικροαποσυμπίεση, συνδέεται με μικρότερο ποσοστό επιπλοκών σε σύγκριση με τις εκτεταμένες ανοικτές επεμβάσεις. Ωστόσο, όπως κάθε χειρουργική διαδικασία, έτσι και η επέμβαση για σπονδυλική στένωση ενέχει τον κίνδυνο να προκύψουν μετεγχειρητικά ορισμένες επιπλοκές, οι οποίες είναι γενικά σπάνιες. Σε αυτές περιλαμβάνεται η λοίμωξη του χειρουργικού τραύματος, το αιμάτωμα και η αιμορραγία, η βλάβη κάποιου νεύρου ή ρίζας, ο μετεγχειρητικός πόνος ή η ευαισθησία, η δυσκολία στην επούλωση των ιστών και ακόμα πιο σπάνια η επανεμφάνιση της συμπίεσης σε άλλο επίπεδο.