Τα μηνιγγιώματα είναι νεοπλάσματα τα οποία προέρχονται από τις μήνιγγες, τις προστατευτικές μεμβράνες που περιβάλλουν και στηρίζουν τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό. Συνήθως, αναπτύσσονται προς το εσωτερικό του κρανίου, ασκώντας πίεση στις ανατομικές εγκεφαλικές δομές και μεταβάλλοντας τη φυσιολογική λειτουργία τους.
Τι Είναι Το Μηνιγγίωμα Στο Κεφάλι;
Το μηνιγγίωμα στο κεφάλι είναι όγκος στο κεφάλι και μάλιστα το είδος που διαγιγνώσκεται συχνότερα. Μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμα και σε παιδιά, αλλά εντοπίζεται κυρίως σε γυναίκες οι οποίες βρίσκονται στη μέση ηλικία, από τα 45 δηλαδή και έπειτα.
Καθώς αυξάνονται σε μέγεθος, τα μηνιγγιώματα μπορεί να συμπιέσουν τον παρακείμενο εγκεφαλικό ιστό, τα κρανιακά νεύρα ή τα αιμοφόρα αγγεία, προκαλώντας νευρολογικές διαταραχές ή ακόμη και μόνιμες αναπηρίες, αν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η επέκτασή τους προς τα οστά του κρανίου μπορεί να οδηγήσει σε υπερόστωση ή σε διάβρωση της οστικής δομής. Σε κάποια μηνιγγιώματα περιέχονται κύστεις, σε άλλα μεγάλος αριθμός πολύ μικρών αγγείων και σε ορισμένα άλλα αποτιτανώσεις (αποτιτανωμένο ή ασβεστοποιημένο μηνιγγίωμα).
Τα περισσότερα μηνιγγιώματα χαρακτηρίζονται από βραδεία εξέλιξη. Μπορεί, δηλαδή, να περάσουν πολλά χρόνια χωρίς να προκαλέσουν εμφανή συμπτώματα, με αποτέλεσμα να εντοπίζονται τυχαία σε κάποιον απεικονιστικό έλεγχο. Ωστόσο, υπάρχουν και περιπτώσεις όπου το μηνιγγίωμα είναι επιθετικό, οπότε αναπτύσσεται ταχύτερα και απαιτεί άμεση ιατρική αντιμετώπιση.
Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου & Προσδόκιμο Ζωής
Η ποιότητα και το προσδόκιμο ζωής ενός ασθενή με μηνιγγίωμα εγκεφάλου είναι άμεσα συνδεδεμένα με τον χρόνο διάγνωσης και έναρξης της θεραπείας του, όπως συμβαίνει και σε όλες τις περιπτώσεις όγκων. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί το μηνιγγίωμα στο κεφάλι, είτε τυχαία είτε έπειτα από προτροπή του γιατρού για διενέργεια εξετάσεων, εξαιτίας συμπτωμάτων που ταλαιπωρούν τον ασθενή, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες να αντιμετωπιστεί έγκαιρα και αποτελεσματικά.
Μηνιγγίωμα – Μέγεθος
Το μέγεθος του μηνιγγιώματος ποικίλλει και καθορίζει τη βαρύτητα και τη θεραπευτική προσέγγιση. Μικρά μηνιγγιώματα (έως 2 εκ.) συχνά απλώς παρακολουθούνται, ενώ μεγαλύτερα (πάνω από 4 εκ.) μπορεί να προκαλούν συμπτώματα λόγω πίεσης στον εγκέφαλο και να χρειάζονται θεραπεία. Η θέση του μηνιγγιώματος είναι εξίσου σημαντική, καθώς ακόμη και ένα μικρό μηνιγγίωμα σε λειτουργική περιοχή μπορεί να απαιτεί χειρουργική παρέμβαση.
Πού Εμφανίζεται Το Μηνιγγίωμα Εγκεφάλου;
Το μηνιγγίωμα εγκεφάλου ενδέχεται να εντοπιστεί σε οποιαδήποτε περιοχή υπάρχουν μήνιγγες. Μπορεί, δηλαδή, να εμφανιστεί τόσο σε περιοχές του εγκεφάλου όσο και του νωτιαίου μυελού, αλλά πιο σπάνια. Υπάρχουν, για παράδειγμα, μηνιγγιώματα που εντοπίζονται στην περιοχή της βάσης του κρανίου και την περιοχή μεταξύ κροταφικού λοβού και μετωπιαίου λοβού.
Τύποι Μηνιγγιωμάτων
Τα περισσότερα μηνιγγιώματα στο κεφάλι (70%-90%) είναι καλοήθη. Ακολουθούν τα άτυπα ως προς τη συχνότητα εμφάνισης (20%-30%) και σπανιότερα είναι τα κακοήθη ή αναπλαστικά μηνιγγιώματα εγκεφάλου (μόλις 1% με 4%).
Το καλόηθες μηνιγγίωμα εγκεφάλου (βαθμού Ι) εξελίσσεται αργά και, πολλές φορές, ειδικά εφόσον είναι μικρό σε μέγεθος δεν χρειάζεται χειρουργική θεραπεία, αλλά απλή παρακολούθηση.
Το άτυπο μηνιγγίωμα στο κεφάλι (βαθμού ΙΙ) αναπτύσσεται πιο αργά και είναι πιθανό σε ποσοστό που φτάνει και το 30% να υποτροπιάσει, να εμφανιστεί δηλαδή ξανά μετά τη θεραπεία.
Το κακόηθες ή αναπλαστικό μηνιγγίωμα εγκεφάλου (βαθμού ΙΙΙ) είναι μεν πιο σπάνιο, αλλά τείνει να είναι πιο επιθετικό. Οι πιθανότητες να υποτροπιάσει, ακόμα και αφού γίνει ολική αφαίρεση, είναι αυξημένες, ενώ χρειάζεται συμπληρωματική ακτινοθεραπεία.
Μηνιγγίωμα Στο Κεφάλι – Συμπτώματα
Η εμφάνιση των συμπτωμάτων που συνδέονται με το μηνιγγίωμα εγκεφάλου γίνεται σταδιακά. Στην αρχή, τα συμπτώματα μπορεί να είναι πολύ ήπια, σχεδόν ανεπαίσθητα και σιγά-σιγά αυξάνεται η έντασή τους.
Η συμπτωματολογία του μηνιγγιώματος στο κεφάλι περιλαμβάνει:
- Πονοκεφάλους (κεφαλαλγίες) μεγάλης έντασης κατά τις πρωινές αλλά και τις βραδινές ώρες
- Κρίσεις επιληψίας
- Ναυτία
- Εμέτους
- Υπνηλία
- Διαταραχές στη βάδιση και την ισορροπία
- Διαταραχές στη λειτουργικότητα των άνω και των κάτω άκρων
- Διαταραχές στην όραση, όπως μείωση όρασης, διπλωπία, θόλωση και περιορισμό στα οπτικά πεδία
- Διαταραχές στην ομιλία
- Απώλεια της ακοής (κώφωση)
- Βουητό στα αυτιά (εμβοές)
- Απώλεια της οσμής
- Απώλεια της μνήμης
- Αλλαγές στη σκέψη, τη συμπεριφορά και την προσωπικότητα
- Μουδιάσματα στη μία πλευρά του σώματος ή του προσώπου
Μηνιγγίωμα – Πρόγνωση
Η πρόγνωση για έναν ασθενή με μηνιγγίωμα εξαρτάται από την βιολογική συμπεριφορά του μηνιγγιώματος που θα διαγνωστεί (καλόηθες, άτυπο, κακόηθες), την ηλικία και τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του, καθώς και από το πώς θα ανταποκριθεί στη θεραπεία που θα σχεδιαστεί ειδικά για εκείνον. Είναι σαφές ότι αν πρόκειται για καλοήθη και άτυπα μηνιγγιώματα η πρόγνωση είναι πολύ καλύτερη σε σύγκριση με αυτή για τα κακοήθη τα οποία είναι πολύ πιθανό να υποτροπιάσουν ακόμα και έπειτα από ολική αφαίρεση.
Μηνιγγίωμα – Αφαίρεση
Αφού διαγνωστεί το μηνιγγίωμα στον εγκέφαλο μέσω νευροαπεικονιστικού ελέγχου, μέσω μαγνητικής και αξονικής τομογραφίας εγκεφάλου δηλαδή, και -όταν κριθεί απαραίτητο- και μέσω άλλων εξειδικευμένων εξετάσεων (οφθαλμολογικής εκτίμησης για παράδειγμα), ο νευροχειρουργός θα αποφασίσει κατά πόσο απαιτείται αφαίρεση ή όχι.
Υπάρχουν περιπτώσεις μηνιγγιωμάτων εγκεφάλου για τις οποίες είναι αρκετή η παρακολούθηση ανά 6 με 12 μήνες με μαγνητική ή/και αξονική τομογραφία. Σε άλλες περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ακτινοθεραπεία ή στερεοτακτική ακτινοχειρουργική, της οποίας στόχος είναι η καταστροφή των κυττάρων του όγκου μέσω ακτινοβόλησης με ακτίνες χ υψηλής ενέργειας. Για κάποιες περιπτώσεις, η χειρουργική αφαίρεση του μηνιγγιώματος αποτελεί τη μοναδική λύση θεραπείας.
Σύγχρονες Τεχνικές Αφαίρεσης Των Μηνιγγιωμάτων
Η σύγχρονη Νευροχειρουργική προσφέρει πλέον στους χειρουργούς τη δυνατότητα της ακριβούς και ριζικής αφαίρεσης των μηνιγγιωμάτων στο κεφάλι, ακόμη και σε ιδιαίτερα δυσπρόσιτες περιοχές του εγκεφάλου. Χάρη στην πρόοδο της ιατρικής τεχνολογίας, οι επεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται με απόλυτη ασφάλεια, διαφυλάσσοντας τα ζωτικά λειτουργικά κέντρα.
Στο επίκεντρο των σύγχρονων μέσων χειρουργικής αντιμετώπισης των μηνιγγιωμάτων εγκεφάλου βρίσκονται τεχνικές όπως η νευροπλοήγηση, η λειτουργική μαγνητική τομογραφία, ο διεγχειρητικός νευροφυσιολογικός έλεγχος, καθώς και η διεγχειρητική απεικόνιση με υπερηχογράφημα ή εξειδικευμένα συστήματα μαγνητικής τομογραφίας. Αυτά τα εργαλεία προσφέρουν στον νευροχειρουργό συνεχή, δυναμική καθοδήγηση καθ’ όλη τη διάρκεια της επέμβασης, επιτρέποντας την αφαίρεση του όγκου με μέγιστη ακρίβεια και ελάχιστη βλάβη των υγιών ιστών.
Κύριος στόχος κάθε χειρουργικής επέμβασης είναι η πλήρης απομάκρυνση του όγκου, με ταυτόχρονη διατήρηση ή βελτίωση των νευρολογικών λειτουργιών του ασθενή.
Κρανιοτομία Με Νευροπλοήγηση
Η διαδικασία αυτή βασίζεται στη χρήση συστημάτων τρισδιάστατης καθοδήγησης, τα οποία συνδυάζουν δεδομένα από τη μαγνητική και αξονική τομογραφία. Η τεχνολογία αυτή προβάλλει με ακρίβεια τη θέση του όγκου στον εγκέφαλο του ασθενή, βοηθώντας τον χειρουργό να εντοπίσει τη βλάβη και να αφαιρέσει τον όγκο με απόλυτη ασφάλεια. Με τη χρήση νευροχειρουργικού μικροσκοπίου και νευροπλοήγησης, επιτυγχάνεται λεπτομερής εκτομή του όγκου χωρίς να τραυματιστούν οι υγιείς περιοχές.
Κρανιοτομία Σε Εγρήγορση – Διεγχειρητική Χαρτογράφηση Εγκεφάλου
Όταν ο όγκος εντοπίζεται σε λειτουργικές περιοχές του εγκεφάλου, όπως εκείνες που σχετίζονται με τον λόγο ή την κίνηση, εφαρμόζεται η τεχνική της κρανιοτομίας σε εγρήγορση. Ο ασθενής παραμένει σε κατάσταση εγρήγορσης υπό τοπική αναισθησία, επιτρέποντας στον νευροχειρουργό να παρακολουθεί σε πραγματικό χρόνο τη λειτουργική απόκριση του εγκεφάλου. Με τον τρόπο αυτό, μπορεί να καθοριστεί η ασφαλέστερη διαδρομή προς τον όγκο και ελαχιστοποιείται ο κίνδυνος να προκύψει νευρολογικό έλλειμμα.
Σε περιπτώσεις μηνιγγιωμάτων με πλούσια αγγείωση, μπορεί να προηγηθεί αγγειογραφικός έλεγχος για την ακριβή χαρτογράφηση της αιμάτωσης του όγκου. Εφόσον χρειαστεί, πραγματοποιείται προεγχειρητικός εμβολισμός για να μειωθεί η αιμορραγία και να διευκολυνθεί η ασφαλής αφαίρεση.
Ο Νευροχειρουργός Ευστάθιος Σαμαράς είναι Διευθυντής Νευροχειρουργός στην Κλινική Σπονδυλικής Στήλης και Μεγάλων Αρθρώσεων του Metropolitan General Αθηνών με χειρουργική παρουσία για περισσότερα από 15 έτη. Επικοινωνήστε μαζί του τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο Metropolitan General στην Αθήνα (Χολαργό), στο ιδιωτικό του ιατρείο στη Χαλκίδα ή την Ιστιαία για την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας για εσάς!
Πιστεύω ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός, μοναδικός και ότι για κάθε ασθενή η ιδανική θεραπεία είναι απόλυτα εξατομικευμένη. Είμαι στη διάθεσή σας.