Η ισχιαλγία, η οποία δεν αποτελεί ουσιαστικά πάθηση αλλά περισσότερο σύμπτωμα θα λέγαμε, μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, αν και αυτός ο πόνος στο πόδι και σε όλο το μήκος του ισχιακού νεύρου δεν είναι συνήθης σε ανθρώπους μικρότερους των 20 ετών. Ανάλογα με το πόσο διαρκεί η ισχιαλγία, διακρίνεται σε οξεία και σε χρόνια. Οξεία ισχιαλγία ονομάζεται η κατάσταση στην οποία ο πόνος και τα λοιπά συμπτώματα έχουν διάρκεια το πολύ 3 μήνες, ενώ χρόνια όταν διαρκούν περισσότερο από 3 μήνες.
Τι Είναι Η Ισχιαλγία
Η ισχιαλγία είναι με απλά λόγια ο πόνος ο οποίος εμφανίζεται κατά μήκος του ισχιακού νεύρου είτε γιατί αυτό έχει πιεστεί είτε γιατί έχει ερεθιστεί. Το ισχιακό νεύρο αποτελεί το μεγαλύτερο νεύρο του ανθρώπινου σώματος, καθώς η συγκρότηση του ξεκινά από νευρικές ρίζες της μέσης στο οσφυοιερό νευρικό πλέγμα στην πύελο , προχωρά προς τον γλουτό, πηγαίνει προς το πίσω μέρος του μηρού και του γόνατος και καταλήγει στο πέλμα του ποδιού. Συνεπώς, η πίεση ή ο ερεθισμός του ισχιακού νεύρου έχει ως αποτέλεσμα έναν πόνο ο οποίος ξεκινά από τη μέση, πηγαίνει στον γλουτό και φτάνει μέχρι και το πόδι χαμηλά, γι’ αυτό και συχνά η ισχιαλγία ταυτίζεται με τον πόνο στο πόδι.
Ποια Συμπτώματα Παρουσιάζει
Η ισχιαλγία είναι μια κατάσταση η οποία χαρακτηρίζεται κατά κύριο λόγο από πόνο. Ο πόνος αυτός:
- Μπορεί να εντοπίζεται στη μέση, οπότε να έχουμε οσφυαλγία με ισχιαλγία, να προχωρά στον γλουτό και να εκτείνεται μέχρι και χαμηλά στο πόδι
- Περιγράφεται περισσότερο σαν αίσθημα πίεσης, καύσης ή και ηλεκτρισμού κάποιες φορές
Άλλα συμπτώματα τα οποία συνδέονται με την ισχιαλγία είναι τα εξής:
- Μουδιάσματα (αιμωδίες)
- Μυρμηγκιάσματα στα πόδια και τα δάκτυλα των ποδιών
- Μυϊκή αδυναμία σε έναν ή περισσότερους μυς των κάτω άκρων
Τόσο ο πόνος όσο και η λοιπή συμπτωματολογία:
- Μπορεί να είναι πιο ήπια ή πιο έντονα ανάλογα με τη στάση του σώματος. Είναι πιθανό, δηλαδή, να υπάρχει διαφορά όταν κάποιος είναι όρθιος, καθιστός, ξαπλωμένος ή όταν σκύβει για παράδειγμα
- Διαφέρουν σε συχνότητα και ένταση ανάλογα με τον ασθενή
- Αφορούν, συνήθως, μόνο το ένα πόδι, σπάνια και τα δύο. Στην περίπτωση ύπαρξης μιας μεγάλης κεντρικής δισκοκήλης, όπου επηρεάζονται και τα δύο κάτω άκρα, τα συμπτώματα δεν εμφανίζονται ταυτόχρονα και στα δύο πόδια, αλλά πάντα στο ένα πρώτα.
Σε Τι Οφείλεται
Υπάρχουν διάφορες αιτίες αλλά και παράγοντες κινδύνου που μπορεί να αυξήσουν τις πιθανότητες να εμφανίσει κάποιος ισχιαλγία. Ακολουθούν μερικές από τις παθήσεις οι οποίες συνδέονται, κάποιες πιο συχνά και κάποιες πιο σπάνια, με την ισχιαλγία:
- Δισκοκήλη: Όταν, δηλαδή, πιέζεται μια κατώτερη νευρική ρίζα, που το δημιουργεί ,από κάποιον μεσοσπονδύλιο δίσκο.
- Οσφυϊκή και σπονδυλική στένωση: Στην περίπτωση αυτή, παρατηρείται στένωση των νωτιαίων νεύρων και του σπονδυλικού σωλήνα.
- Σπονδυλολίσθηση: Πρόκειται για την κατάσταση όπου μετατοπίζεται ένας σπόνδυλος σε σχέση με έναν άλλο.
- Φλεγμονή των μυών-απόστημα
- Σπασμός των μυών της πλάτης ή της πυέλου
- Σύνδρομο του απιοειδούς μυός και λοιπά σύνδρομα παγίδευσης των νεύρων
- Λοιμώξεις
- Τραυματισμοί
- Κατάγματα
- Διαταραχή της ιερολαγονίου άρθρωσης
- Όγκοι στη σπονδυλική στήλη
- Θρομβώσεις αγγείων
Παράγοντες Προδιάθεσης
Όπως ήδη αναφέρθηκε, υπάρχουν συγκεκριμένες νόσοι οι οποίες συνδέονται σε πολλές περιπτώσεις με την ισχιαλγία και τα συμπτώματα που τη συνοδεύουν, αλλά υπάρχουν και ορισμένοι παράγοντες κινδύνου οι οποίοι είναι πιθανό να πολλαπλασιάσουν τις πιθανότητες να εμφανίσει κανείς ισχιαλγία. Αυτοί είναι οι παρακάτω:
- Η ηλικία: Η αναμενόμενη φυσική φθορά της σπονδυλικής στήλης με το πέρασμα των ετών είναι πιθανό να οδηγήσει σε δισκοκήλες, στενώσεις και άλλα προβλήματα, που όπως είδαμε μπορεί να αποτελέσουν αιτία εμφάνισης της ισχιαλγίας.
- Το φύλο: Οι γυναίκες εμφανίζουν ισχιαλγία σε μεγαλύτερο ποσοστό συγκριτικά με τους άνδρες.
- Η παχυσαρκία: Η σπονδυλική στήλη, όπως είναι λογικό, επιβαρύνεται με το επιπλέον βάρος του σώματος, οπότε η φθορά της μπορεί να συμβεί με πιο γρήγορους ρυθμούς.
- Η καθιστική ζωή
- Ο σακχαρώδης διαβήτης
- Η εγκυμοσύνη
- Συγκεκριμένα επαγγέλματα που χαρακτηρίζονται από άρση βαρών ή και συνεχή χειρισμό αντικειμένων μεγάλου βάρους
- Το κάπνισμα
- Η έλλειψη της βιταμίνης B12
Διάγνωση
Προκειμένου να πραγματοποιηθεί η διάγνωση της ισχιαλγίας, ο νευροχειρουργός, αρχικά, θα λάβει το πλήρες ιατρικό ιστορικού του ασθενή, θα καταγράψει τα συμπτώματα που εμφανίζει (συχνότητα και ένταση) και θα προχωρήσει στην κλινική εξέτασή του.
Ανάλογα με το ιστορικό και τα συμπτώματα που παρουσιάζει ο εκάστοτε ασθενής, ο γιατρός θα μπορεί να σχηματίσει μια πρώτη εικόνα για την προέλευση του πόνου και να συστήσει τις κατάλληλες διαγνωστικές εξετάσεις. Σε αυτό θα βοηθήσει σε μεγάλο ποσοστό και η φυσική εξέταση του ασθενή κατά την οποία θα αξιολογηθεί η μυϊκή δύναμή του και θα διαπιστωθεί τυχόν υπαισθησία. Βασικό στάδιο της διαδικασίας της διάγνωσης αποτελεί το να ξεκαθαριστεί κατά πόσο η ισχιαλγία έχει προκύψει ως αποτέλεσμα κάποιου συμπιεστικού συνδρόμου ή κάποιας βλάβης της σπονδυλικής στήλης. Για τον λόγο αυτό, ο νευροχειρουργός θα διενεργήσει ορισμένα ειδικά τεστ.
Η μαγνητική και η αξονική τομογραφία είναι δύο απεικονιστικές εξετάσεις, οι οποίες μπορεί να φανούν ιδιαιτέρως χρήσιμες για τη διάγνωση της ισχιαλγίας. Κατά τη μαγνητική τομογραφία, η ανατομία της σπονδυλικής στήλης απεικονίζεται λεπτομερώς, οπότε μπορούμε τόσο να διακρίνουμε το αίτιο το οποίο έχει προκαλέσει τον πόνο και τα λοιπά συμπτώματα όσο και να έχουμε εικόνα της συνολικής κατάστασης της οσφυϊκής περιοχής. Η αξονική τομογραφία δεν μας δίνει μεν τόσες πολλές πληροφορίες, αλλά αποτελεί μια εξαιρετική εξέταση για την απεικόνιση των οστών σε διάφορες περιπτώσεις, όπως όταν έχουμε κάποιο κάταγμα στον σπόνδυλο για παράδειγμα.
Θεραπεία Για Την Αντιμετώπιση Της Ισχιαλγίας
Η θεραπεία της ισχιαλγίας εξαρτάται ανά περίπτωση, καθώς σχεδιάζεται με βάση μια σειρά από παράγοντες, όπως το αίτιο που οδήγησε αυτή, οι παράγοντες κινδύνου που υπάρχουν και μπορεί να εντείνουν τα συμπτώματα καθώς και η ηλικία και η γενική κατάσταση της υγείας κάθε ασθενή. Η αντιμετώπιση μπορεί να είναι είτε συντηρητική είτε χειρουργική, αλλά πάντα εξατομικευμένη.
Συντηρητική Αντιμετώπιση
Η συντηρητική αντιμετώπιση για περιστατικά ασθενών με ισχιαλγία είναι το πρώτο βήμα πάντα όταν πρόκειται για την οξεία μορφή της και αποτελείται από ξεκούραση/ανάπαυση συν τα παρακάτω:
- Φαρμακευτική αγωγή: Τα φάρμακα τα οποία συστήνονται σε έναν ασθενή που πάσχει από ισχιαλγία είναι διαφόρων κατηγοριών και συνήθως συνδυάζονται. Ο γιατρός μπορεί να συστήσει για παράδειγμα παυσίπονα, μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη και κορτικοειδή σκευάσματα.
- Ενέσεις: Η έγχυση κορτιζόνης ή παυσίπονων στις πάσχουσες περιοχές γύρω από το ισχιακό νεύρο συστήνεται ως δεύτερο βήμα, εφόσον η φαρμακευτική αγωγή που περιγράφηκε παραπάνω δεν είχε τα αναμενόμενα αποτελέσματα στη μείωση του πόνου.
- Κρύα ή ζεστά επιθέματα: Η συχνότητα εμφάνισης και η ένταση του πόνου είναι πιθανό να μειωθούν νε την εφαρμογή κρύων ή ζεστών επιθεμάτων. Συνήθως, εναλλάσσεται η χρήση κρύου-ζεστού, αλλά αυτό εξαρτάται και από την αντίδραση του ασθενή σε αυτά. Άλλους τους βοηθούν οι πιο χαμηλές θερμοκρασίες και άλλους οι πιο υψηλές.
- Φυσικοθεραπεία: Ένας τυπικός κύκλος φυσικοθεραπειών περιλαμβάνει ασκήσεις οι οποίες έχουν ως στόχο να ενισχυθούν οι μύες της ράχης και να “αποφορτιστεί” το πάσχον νεύρο.
- Ασκήσεις: Στη φάση που τα συμπτώματα αρχίσουν να είναι πιο ήπια, μπορούν να μπουν στο καθημερινό πρόγραμμα ασκήσεις όπως είναι οι ήπιες εκτάσεις και το περπάτημα.
Χειρουργική Επέμβαση
Η χειρουργική επέμβαση αποτελεί τη λύση θεραπείας όταν η συντηρητική θεραπεία αποδείχθηκε αναποτελεσματική σε ένα περιστατικό οξείας ισχιαλγίας ή όταν έχουμε χρόνια ισχιαλγία για την οποία έχουν δοκιμαστεί τα συντηρητικά μέσα κατά το παρελθόν αλλά τείνει να επανεμφανίζεται. Μέσω του χειρουργείου, στοχεύουμε στην αντιμετώπιση του αιτίου που προκάλεσε την πίεση στο ισχιακό νεύρο ώστε να έχουμε άμεση ανακούφιση από τον πόνο και τα συμπτώματα, οπότε το είδος της επέμβασης καθορίζεται από την αιτία (π.χ. μικροδισκεκτομή για δισκοκήλη).
Η χειρουργική επέμβαση κρίνεται απαραίτητη:
1) όταν έχουμε ισχιαλγία , που δεν υποχωρεί στο χρόνο με τη συντηρητική αγωγή ,για χρονικό διάστημα 4-6 εβδομάδων από την έναρξη της ή όταν έχει πολύ οξέα χαρακτηριστικά (μεγάλη ένταση του πόνου),
2) όταν υπάρχει συνυπάρχει μυική αδυναμία στο πάσχον κάτω άκρο(συνήθως συνοδεύεται από μούδιασμα -αίσθημα καύσους στην περιοχή και
3) όταν υπάρχουν πιο σοβαρά συμπτώματα -νευρολογικά σημεία όπως η αίσθηση μουδιάσματος στα γεννητικά όργανα ή η αδυναμία να ελεγχθούν βασικές λειτουργίες όπως η ούρηση και η κένωση καθώς και στυτική δυσλειτουργία. Αυτή η κατάσταση χαρακτηρίζεται ως ιππουριδική συνδρομή (μπορεί να είναι πλήρης ή ατελής) και χρήζει άμεσης χειρουργικής επέμβασης (εντός 24-48 ωρών από την έναρξη της), διότι ο κίνδυνος μόνιμης αναπηρίας του ασθενούς είναι ιδιαίτερα σοβαρός.
Ασκήσεις Για Ισχιαλγία
Οι ασκήσεις για την ισχιαλγία είναι βασικές, σε πολλές περιπτώσεις ασθενών, τόσο για την ανακούφιση των συμπτωμάτων όταν αυτά εμφανιστούν όσο και προληπτικά. Η αερόβια άσκηση και η κολύμβηση είναι αυτές που ενδείκνυνται περισσότερο, αλλά είναι σημαντικό να γίνονται με προσοχή και έπειτα από διάγνωση και συζήτηση με τον γιατρό. Ο λόγος είναι πως δεν ενδείκνυνται για όλα τα στάδια, ενώ ενδέχεται να μην πρέπει να γίνονται ακριβώς οι ίδιες ασκήσεις από όλους τους ασθενείς. Η επιλογή γίνεται κυρίως σύμφωνα με το αίτιο, τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων, την ηλικία, τη συνολική κατάσταση της υγείας και το επίπεδο της καθημερινής δραστηριότητας κάθε ασθενή.
Ο Νευροχειρουργός Ευστάθιος Σαμαράς είναι Διευθυντής Νευροχειρουργός στην Κλινική Σπονδυλικής Στήλης και Μεγάλων Αρθρώσεων του Metropolitan General Αθηνών με χειρουργική παρουσία για περισσότερα από 15 έτη. Επικοινωνήστε μαζί του τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο Metropolitan General στην Αθήνα (Χολαργό), στο ιδιωτικό του ιατρείο στη Χαλκίδα ή την Ιστιαία για την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας για εσάς!
Πιστεύω ότι ο κάθε άνθρωπος είναι ξεχωριστός, μοναδικός και ότι για κάθε ασθενή η ιδανική θεραπεία είναι απόλυτα εξατομικευμένη. Είμαι στη διάθεσή σας.