Τι Είναι Ο Υδροκέφαλος Φυσιολογικής Πίεσης;

Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης ή χρόνιος υδροκέφαλος αποτελεί την κατηγορία υδροκεφάλου που εμφανίζεται συχνότερα σε ασθενείς μεγαλύτερης ηλικίας, άνω των 60 ετών, γι’ αυτό και συχνά αποκαλείται υδροκέφαλος τρίτης ηλικίας. Αυτός ο τύπος υδροκεφάλου σχετίζεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό με την άνοια και εμφανίζεται σε αρκετούς ασθενείς που πάσχουν από τη νόσο Alzheimer ή άλλες παρκινσονικές (εξωπυραμιδικές) νόσους.

Ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης αποτελεί μια διαταραχή της κυκλοφορίας ή/ και απορρόφησης του εγκεφαλονωτιαίου υγρού (ΕΝΥ), η οποία οδηγεί σε παθολογική διεύρυνση των κοιλιών του εγκεφάλου, χωρίς όμως η πίεση του υγρού να εμφανίζεται αυξημένη κατά τη μέτρηση. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω μειωμένης απορρόφησης του ΕΝΥ με αποτέλεσμα το υγρό να συσσωρεύεται προοδευτικά και να προκαλεί χρόνια διάταση των κοιλιών. Η διάταση αυτή δημιουργεί διαταραχή στις περιοχές του εγκεφάλου που ελέγχουν τη βάδιση, τη μνήμη και τον έλεγχο των σφιγκτήρων, γεγονός που εξηγεί την κλασική τριάδα συμπτωμάτων (Hakim-Adams).

Πρόκειται για μια κατάσταση που διαφέρει από τον αποφρακτικό υδροκέφαλο, όπου υπάρχει μηχανικό εμπόδιο στη ροή του υγρού. Αντίθετα, στον υδροκέφαλο φυσιολογικής πίεσης το πρόβλημα βρίσκεται στην απορρόφηση, ενώ η κυκλοφορία παραμένει θεωρητικά ανοιχτή. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι ο υδροκέφαλος φυσιολογικής πίεσης αποτελεί αναστρέψιμη αιτία άνοιας, σε αντίθεση με άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις όπως η νόσος Alzheimer. Γι’ αυτό η έγκαιρη διάγνωση και η διαφορική διάγνωση έχουν πολύ μεγάλη σημασία για την πρόληψη περαιτέρω επιδείνωσης των νευρολογικών λειτουργιών.

Συμπτώματα

Η υδροκεφαλία φυσιολογικής πίεσης χαρακτηρίζεται κυρίως από 3 συμπτώματα τα οποία είναι τα εξής:

  • Διαταραχές βάδισης: Σε αυτές περιλαμβάνεται ο μικρός και με αστάθεια βηματισμός, η δυσκολία του ασθενή να συγκρατεί τον κορμό του σε όρθια θέση, η δυσκολία στο να αλλάζει θέση και να περιστρέφει τον κορμό και η δυσκινησία.
  • Διαταραχές στη συμπεριφορά και τη μνήμη: Ο ασθενής παρουσιάζει βραδυψυχισμό και υπνηλία, ενώ αντιμετωπίζει προβλήματα κυρίως με την πρόσφατη μνήμη του και τη συγκέντρωσή του. Η κλινική του εικόνα εναλλάσσεται κατά τη διάρκεια της μέρας.
  • Ακράτεια: Ο ασθενής παρουσιάζει ακράτεια ούρων, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου υπάρχει διαταραχή στον έλεγχο όλων των σφιγκτήρων.

Εκτός από αυτό το τρίπτυχο συμπτωμάτων, οι ασθενείς με υδροκέφαλο φυσιολογικής πίεσης ενίοτε αναφέρουν:

  • Έντονους πονοκεφάλους (κεφαλαλγίες)
  • Εμετούς
  • Προβλήματα στην όραση (διπλωπία ή θόλωση)
  • Καθήλωση του βλέμματος προς τα κάτω

Τέλος, στη συμπτωματολογία αυτού του τύπου υδροκεφαλίας παρατηρούμε:

  • Διέγερση
  • Σύγχυση
  • Διαταραχές προσωπικότητας

Τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται ,συνήθως ,προοδευτικά, μέσα σε διάστημα κάποιων εβδομάδων ή μηνών, συνεπώς πρόκειται για χρόνιο υδροκέφαλο.

Διάγνωση

Η διαγνωση του υδροκεφάλου φυσιολογικής πίεσης βασίζεται στη λήψη του πλήρους ιατρικού ιστορικού του ασθενή και στη διενέργεια αιματολογικών εξετάσεων, μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου και οσφυονωτιαίας παρακέντησης.

ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΙΑ-ΑΞΟΝΙΚΗ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΑ ΣΕ ΣΤΕΦΑΝΙΑΙΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Λήψη Ιστορικού

Η λήψη του λεπτομερούς ιατρικού ιστορικού του ασθενή σε συνδυασμό με την κλινική εξέτασή του μας βοηθά στο να αξιολογήσουμε τόσο το είδος και τη βαρύτητα της συμπτωματολογίας που παρουσιάζει ο ασθενής όσο και την εξέλιξή της. Επιπλέον, κατά τη φυσική εξέταση του ασθενή, θα εκτιμήσουμε και την κατάσταση στην οποία βρίσκονται οι νοητικές του λειτουργίες.

Αιματολογικές Εξετάσεις

Η διενέργεια αιματολογικών εξετάσεων γίνεται προκειμένου να αναζητήσουμε παθολογικές καταστάσεις που μπορεί να ευθύνονται για την έκπτωση στις λειτουργίες που ενδεχομένως παρουσιάστηκε κατά την κλινική εξέταση και να διαπιστώσουμε αν όντως πρόκειται για υδροκέφαλο ή άλλη πάθηση.

Μαγνητική Εγκεφάλου

Πραγματοποιώντας μια μαγνητική τομογραφία εγκεφάλου, μπορούμε να λάβουμε πληροφορίες σχετικά με τυχόν αλλοιώσεις στον εγκέφαλο και να αναζητήσουμε ευρήματα που αποδεικνύουν ότι όντως πρόκειται για υδροκέφαλο.

Οσφυονωτιαία Παρακέντηση

Η οσφυονωτιαία παρακέντηση ή εκκενωτική οσφυονωτιαία παρακέντηση αποτελεί τη βασική επεμβατική διαδικασία με την οποία μπορούμε να επιβεβαιώσουμε την παρουσία ή μη υδροκεφάλου φυσιολογικής πίεσης.

Κατά την οσφυονωτιαία παρακέντηση, αφαιρούμε 20 με 30ml εγκεφαλονωτιαίου υγρού από το σημείο της σπονδυλικής στήλης στη μέση (οσφύ).

2 με 3 ώρες μετά το πέρας της παρακέντησης, εξετάζουμε τον ασθενή και αξιολογούμε:

  • Τον βαθμό στον οποίον έχει βελτιωθεί η κινητική του εικόνα και ειδικά τον ρυθμό-τρόπο βάδισης
  • Την αποκατάσταση του ελέγχου των σφιγκτήρων
  • Τον βαθμό στον οποίον έχει αποκατασταθεί η ισορροπία του
  • Τη βελτίωση της νοητικής εικόνας και ειδικά την ικανότητα επικοινωνίας, η οποία συγκρίνεται με πριν την παρακέντηση (ΜΜΤ Mini Mental Test)

Μπορούμε να επαναλάβουμε τη διαδικασία αυτή ώστε να επιβεβαιώσουμε την ύπαρξη υδροκεφαλίας μέσω τριών συνεχόμενων παρακεντήσεων ανά 24 ώρες.

Θεραπεία/Αντιμετώπιση

Η θεραπεία για τον υδροκέφαλο φυσιολογικής πίεσης (υδροκέφαλος τρίτης ηλικίας) είναι αποκλειστικά και μόνο χειρουργική, δεν υπάρχει φαρμακευτική αγωγή ή άλλα συντηρητικά μέσα που μπορούν να βοηθήσουν τον ασθενή.

Η μόνη αποτελεσματική αντιμετώπιση, λοιπόν, είναι η τοποθέτηση συστήματος παροχέτευσης ΕΝΥ, γνωστού ως κοιλιοπεριτοναϊκή βαλβίδα (VP shunt).

Η κοιλιοπεριτοναϊκή παροχέτευση αποτελείται από τα εξής τρία τμήματα:

  • Έναν καθετήρα που τοποθετείται μέσα στις πλάγιες κοιλίες του εγκεφάλου
  • Έναν βαλβιδικό μηχανισμό που ρυθμίζει τη ροή του ΕΝΥ
  • Έναν καθετήρα που κατευθύνει το υγρό στην περιτοναϊκή κοιλότητα, όπου απορροφάται φυσιολογικά

Σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν τη χρήση ρυθμιζόμενων μαγνητικών βαλβίδων, οι οποίες παρέχουν εξατομικευμένο έλεγχο της πίεσης λειτουργίας, αυξάνοντας σημαντικά το ποσοστό επιτυχίας και μειώνοντας τις επιπλοκές. Η τοποθέτηση πραγματοποιείται ενδοεγκεφαλικά και υποδόρια, χωρίς να παραμένει κάτι ορατό στο σώμα μετά το χειρουργείο.

Για τη μέγιστη ακρίβεια, η επέμβαση συχνά γίνεται με νευροπλοήγηση, που εξασφαλίζει ιδανική θέση του καθετήρα και λιγότερο χειρουργικό χρόνο. Σε ειδικές περιπτώσεις, όπου δεν είναι εφικτή η παροχέτευση στην περιτοναϊκή κοιλότητα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εναλλακτικές διαδρομές, όπως η σφαγίτιδα φλέβα (κοιλιοκολπική παροχέτευση) ή η υπεζωκοτική κοιλότητα.

Η βελτίωση μετά την επέμβαση μπορεί να είναι εντυπωσιακή, ιδιαίτερα στα συμπτώματα βάδισης και στην ακράτεια. Μέσα από τη χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία του υδροκεφάλου στοχεύουμε στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του και της νευρολογικής λειτουργίας του. Παράλληλα, επιδιώκουμε να αποφύγουμε να επιδεινωθεί σταδιακά η νευρολογική εικόνα του.

CT (ΑΞΟΝΙΚΕΣ ΤΟΜΟΓΡΑΦΙΕΣ) ΑΣΘΕΝΟΥΣ ΜΕ ΥΔΡΟΚΕΦΑΛΟ ΦΥΣΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΠΡΙΝ ΚΑΙ ΜΕΤΑ

Ο Νευροχειρουργός Ευστάθιος Σαμαράς είναι Διευθυντής Νευροχειρουργός στην Κλινική Σπονδυλικής Στήλης και Μεγάλων Αρθρώσεων του Metropolitan General Αθηνών με χειρουργική παρουσία για περισσότερα από 15 έτη. Επικοινωνήστε μαζί του τηλεφωνικά ή συμπληρώνοντας τη φόρμα επικοινωνίας και κλείστε ραντεβού στο Metropolitan General στην Αθήνα (Χολαργό), στο ιδιωτικό του ιατρείο στη Χαλκίδα ή την Ιστιαία για την απαραίτητη διάγνωση και τον σχεδιασμό της κατάλληλης θεραπείας για εσάς!

Kλείστε το ραντεβού σας